İtalya’dan AB şirketine KDV’siz fatura kesilebilmesi için bazı temel şartların birlikte sağlanması gerekir. Alıcının VIES sisteminde geçerli bir AB KDV numarası bulunmalı ve satılan malın gerçekten İtalya’dan başka bir AB ülkesine gönderildiği taşıma ve teslim belgeleriyle kanıtlanmalıdır. Müşterinin yalnızca yabancı bir vergi numarası göndermesi, İtalyan KDV’si uygulanmadan satış yapılabilmesi için yeterli değildir.
Bu yazıda, İtalya’daki bir şirketten Fransa’daki ticari müşteriye yapılan mal satışı üzerinden VIES kontrolünü, faturanın düzenlenmesini ve sevkiyat belgelerinin neden birlikte saklanması gerektiğini uygulamada karşılaştığımız durumlarla ele alıyoruz.
Yazı, Avrupa Birliği içindeki işletmelere yapılan fiziki mal satışları hakkındadır. Nihai tüketiciye internet üzerinden yapılan satışlar, hizmet faturaları ve Avrupa Birliği dışındaki ülkelere yapılan ihracat işlemleri farklı KDV kurallarına tabidir.
AB İçindeki Her Şirkete KDV’siz Fatura Kesilebilir mi?
Hayır. Müşterinin başka bir Avrupa Birliği ülkesinde şirket sahibi olması, tek başına İtalyan KDV’si uygulanmadan fatura düzenlemek için yeterli değildir.
İtalya’dan başka bir AB ülkesindeki işletmeye yapılan mal satışının AB içi KDV uygulanmayan teslim olarak değerlendirilebilmesi için temel olarak şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Satıcı İtalya’da KDV mükellefi olmalıdır.
- Alıcı başka bir AB ülkesinde KDV mükellefi olmalıdır.
- Alıcının AB içi işlemlerde kullanılabilen KDV numarası VIES’te geçerli görünmelidir.
- Mal İtalya’dan çıkarak başka bir AB ülkesine gönderilmelidir.
- Taşıma ve teslim işlemi uygun belgelerle kanıtlanabilmelidir.
- Fatura ve muhasebe bildirimleri işlemin niteliğine uygun hazırlanmalıdır.
Bu şartlar sağlandığında satış, İtalya’da genel olarak “cessione intracomunitaria non imponibile IVA” olarak işlem görür. Bu ifade, işlemin sıradan anlamda “yüzde sıfır KDV’li” olmasından ziyade İtalya’da KDV uygulanmayan AB içi teslim olduğunu gösterir.
İtalya’daki yasal dayanak, 331/1993 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 41. maddesidir.
Yerel Vergi Numarası ile AB KDV Numarası Aynı Şey midir?
Her zaman değil. Uygulamada en sık karşılaştığımız sorunlardan biri tam olarak budur.
Fransa’daki veya başka bir AB ülkesindeki müşteri, şirketine ait bir vergi ya da kayıt numarası gönderebilir. Ancak bu numaranın mevcut olması, şirketin AB içi KDV işlemlerine kayıtlı olduğunu tek başına göstermez.
AB içi B2B mal satışında kullanılacak numaranın:
- İlgili ülkenin koduyla başlaması,
- Müşteriye ait olması,
- VIES sisteminde geçerli görünmesi
gerekir.
Fransa’daki bir işletmenin AB KDV numarası FR ülke koduyla başlar. Ancak numaranın biçim olarak FR ile başlaması da tek başına yeterli değildir. Numaranın VIES üzerinden doğrulanması gerekir.
Avrupa Komisyonuna göre VIES, bir işletmenin AB sınır ötesi ticari işlemler için KDV kaydının geçerli olup olmadığını kontrol etmeye yarayan resmî sistemdir. VIES doğrudan ayrı bir veri tabanı değildir; kontrol sırasında bilgileri üye ülkelerin ulusal KDV kayıtlarından alır.
Resmî kontrol, Avrupa Komisyonu VIES KDV numarası sorgulama sayfasından yapılabilir.
VIES Kontrolü Ne Zaman Yapılmalıdır?
VIES kontrolü, mümkünse fatura düzenlenmeden ve ürün sevk edilmeden önce yapılmalıdır.
Bizim uygulamada izlediğimiz kontrol sırası şöyledir:
- Müşteriden AB içi işlemlerde kullandığı KDV numarası istenir.
- Numara VIES sistemi üzerinden sorgulanır.
- Sorgu sonucunda numaranın geçerli olup olmadığı kontrol edilir.
- Görüntülenen şirket bilgileri, sipariş ve fatura bilgileriyle karşılaştırılır.
- Kontrol sonucu tarihli olarak saklanır.
- Numara geçerliyse taşıma ve fatura sürecine devam edilir.
VIES kontrol sonucunun PDF olarak indirilmesi veya ekran görüntüsünün alınması faydalıdır. Böylece faturanın düzenlendiği tarihte müşterinin numarasının kontrol edildiği gösterilebilir.
Yalnızca müşteri tarafından gönderilmiş bir e-posta, kartvizit, şirket belgesi veya vergi numarası görüntüsü VIES kontrolünün yerine geçmez.
Müşteri Vergi Numarası Gönderdiği Hâlde Neden Yüzde 22 İtalyan KDV’si Uygulanır?
Uygulamada birçok kez, yabancı müşterinin şirketine ait bir vergi numarası göndermesine rağmen bu numaranın VIES sisteminde geçerli görünmediği durumlarla karşılaştık.
Müşteri kendi ülkesinde kayıtlı bir şirket olabilir. Buna rağmen şirketin AB içi KDV işlemleri için gerekli kaydı bulunmayabilir veya gönderilen numara AB işlemlerinde kullanılacak doğru numara olmayabilir.
Bu durumda satışı yalnızca müşterinin “şirket olduğu” beyanına dayanarak KDV’siz AB içi B2B teslim olarak değerlendirmiyoruz.
VIES üzerinde doğrulanamayan numarayla yapılan ve İtalya’da standart KDV oranına tabi ürün satışlarımızda faturayı yüzde 22 İtalyan KDV’si ekleyerek düzenliyoruz.
Burada önemli bir ayrım vardır: VIES kaydı bulunmayan her satış için KDV oranı otomatik olarak yüzde 22 değildir. Uygulanacak oran, satılan ürünün İtalya’daki KDV oranına göre belirlenir. Bizim sattığımız ürünler standart KDV oranına tabi olduğu için faturada yüzde 22 IVA uygulanmaktadır.
Yabancı bir şirketin yerel vergi numarasına sahip olması, İtalya’dan KDV uygulanmadan mal satın alabilmesi için yeterli değildir. Alıcının AB KDV numarasının VIES sisteminde geçerli olarak doğrulanması gerekir.
VIES sorgusunda numara geçersiz görünüyorsa müşteriden öncelikle doğru AB KDV numarası istenmelidir. Müşteri daha sonra geçerli bir numara gönderirse yeni kontrol sonucu, fatura ve sevkiyat tarihleri dikkate alınarak işlem yeniden değerlendirilmelidir.
Geçerli VIES Numarası KDV’siz Satış İçin Tek Başına Yeterli midir?
Hayır. Geçerli bir VIES numarası bulunması temel şartlardan biridir ancak tek başına yeterli değildir.
Satılan malın fiziksel olarak İtalya’dan çıkarak başka bir Avrupa Birliği ülkesine taşınması gerekir. Mal İtalya’da kalıyorsa, faturanın Fransa’daki veya başka bir AB ülkesindeki şirkete düzenlenmiş olması işlemi otomatik olarak AB içi teslim hâline getirmez.
Örneğin İtalya’daki şirket, Fransa’da geçerli VIES numarası bulunan bir müşteriye makine satabilir. Ancak bu makine İtalya’daki başka bir adrese teslim ediliyorsa veya İtalya’dan çıktığı kanıtlanamıyorsa, işlemin KDV uygulaması ayrıca değerlendirilmelidir.
Faturada yabancı müşterinin adı ve AB KDV numarasının bulunması, malın İtalya’dan başka bir AB ülkesine gönderildiğini tek başına kanıtlamaz.
Malın İtalya’dan Fransa’ya Gönderildiği Nasıl Kanıtlanır?
AB içi teslimlerde satıcının, malın İtalya’dan çıkarak başka bir üye ülkeye gönderildiğini gösterebilecek bir belge dosyası oluşturması gerekir.
İşlemin ve kullanılan taşıma yönteminin niteliğine göre şu belgeler saklanabilir:
- Fatura
- Sipariş formu veya satış sözleşmesi
- DDT, yani taşıma veya sevk belgesi
- İmzalı CMR belgesi
- Kargo gönderi belgesi
- Kargo takip kayıtları
- Teslim edildi kaydı
- İmzalı teslim belgesi
- Taşıyıcının faturası
- Müşterinin yazılı teslim teyidi
- Banka üzerinden yapılan ödeme kaydı
- Ürünün varış ülkesindeki depoya teslim edildiğini gösteren belge
Her işlemde bütün bu belgelerin bulunması gerekmeyebilir. Ancak yalnızca satış faturasının saklanması yeterli ve güvenli bir dosya oluşturmaz.
Özellikle müşterinin ürünü kendi nakliye aracıyla teslim aldığı veya taşıyıcıyı kendisinin organize ettiği işlemlerde, satıcının malın İtalya’dan çıktığını gösteren belgeleri edinmesi daha zor olabilir. Bu nedenle taşıma ispatı, ürün teslim edilmeden önce planlanmalıdır.
AB Uygulama Tüzüğü’nün 45a maddesi, AB içi teslimlerde taşımanın kanıtlanmasına ilişkin belgeleri ve belirli şartlarda geçerli olan ispat varsayımını düzenlemektedir. Düzenlemede imzalı CMR, taşıma belgesi, navlun faturası, sigorta belgesi, banka belgesi ve varış ülkesindeki depo teslim kaydı gibi birbirini destekleyen belgelere yer verilir.
Ayrıntılı düzenleme AB 2018/1912 Uygulama Tüzüğü’nde incelenebilir.
Fransa’daki Şirkete Fatura Nasıl Düzenlenir?
Fransa’daki alıcının VIES sisteminde geçerli bir AB KDV numarası bulunuyor, mal İtalya’dan Fransa’ya gönderiliyor ve taşıma belgeleri dosyalanabiliyorsa fatura genel olarak İtalyan KDV’si eklenmeden düzenlenir.
Faturada şu bilgilerin doğru bulunması gerekir:
- Satıcının İtalyan KDV numarası
- Fransız müşterinin
FRile başlayan geçerli AB KDV numarası - Müşterinin unvanı ve adresi
- Satılan ürünlerin açık tanımı
- Miktar ve bedel bilgileri
- Fatura tarihi
- Teslim veya taşıma belgeleriyle bağlantı kurulmasını sağlayan bilgiler
- İşlemin KDV uygulanmayan AB içi teslim olduğuna ilişkin yasal açıklama
Faturada kullanılabilecek temel İtalyanca açıklama şöyledir:
Operazione non imponibile IVA ai sensi dell’art. 41, comma 1, lett. a), D.L. 331/1993.
Elektronik fatura hazırlanırken işlemin niteliği genel olarak N3.2 – Non imponibili – cessioni intracomunitarie koduyla gösterilir.
Yabancı müşteriye düzenlenen elektronik faturanın SDI’ya iletilmesinde alıcı kodu olarak genel olarak XXXXXXX kullanılır. Ancak faturanın SDI’ya gönderilmesi, yabancı müşterinin faturayı kendi ülkesindeki sisteminden mutlaka alacağı anlamına gelmez. Bu nedenle faturanın okunabilir PDF kopyası ayrıca müşteriye gönderilir.
Agenzia delle Entrate’nin konuya ilişkin açıklamalarına sınır ötesi faturalar sayfasından ulaşılabilir.
Fatura düzenlenirken kullanılacak kodların ve muhasebe kayıtlarının şirketin kullandığı programa ve işlemin özelliklerine göre muhasebeciyle kontrol edilmesi gerekir.
Fatura Kesildikten Sonra İşlem Tamamlanmış Olur mu?
Hayır. Faturanın hazırlanması sürecin yalnızca bir bölümüdür.
Muhasebe dosyasında en azından şu belgeler birbiriyle ilişkilendirilebilmelidir:
- Satış faturası
- VIES kontrol sonucu
- Sipariş veya sözleşme
- DDT veya CMR
- Kargo ve teslim belgeleri
- Ödeme kaydı
- Müşteriyle yapılan önemli yazışmalar
Bu belgeler muhasebeciye yalnızca ayrı ayrı gönderilmemeli, hangi faturaya ve hangi sevkiyata ait oldukları anlaşılacak şekilde dosyalanmalıdır.
İşlemin muhasebe kaydı ve varsa Intrastat yükümlülüğü de muhasebeci tarafından şirketin işlem hacmi ve bildirim durumuna göre değerlendirilmelidir. Her AB içi satışta yalnızca faturanın doğru hazırlanmış olması, diğer muhasebe ve bildirim yükümlülüklerinin otomatik olarak tamamlandığı anlamına gelmez.
B2B Mal Satışı ile Web Sitesinden Tüketiciye Satış Aynı mıdır?
Hayır. Bu yazıda anlatılan kurallar, başka bir AB ülkesinde bulunan ve VIES’te geçerli KDV numarasına sahip işletmelere yapılan fiziki mal satışları içindir.
| İşlem | Alıcı | Temel KDV yaklaşımı |
|---|---|---|
| İtalya’dan Fransa’daki şirkete mal satışı | VIES’te geçerli AB KDV numarası bulunan işletme | Şartlar sağlanırsa İtalya’da KDV uygulanmayan AB içi teslim |
| Fransa’daki şirkete satış ancak VIES kaydı yok | Yerel vergi numarası bulunan fakat VIES’te doğrulanamayan müşteri | Ürünün İtalya’daki KDV oranı uygulanır |
| Web sitesinden Fransa’daki tüketiciye satış | Nihai tüketici | AB mesafeli satış ve OSS kuralları değerlendirilir |
| Fransa’daki işletmeye hizmet satışı | İşletme | Mal satışından farklı hizmet KDV kuralları uygulanır |
Web sitesi üzerinden İspanya, Fransa veya başka bir AB ülkesindeki nihai tüketiciye yapılan satışlarda müşterinin şirket KDV numarası bulunmaz. Bu işlemlerde mesafeli satış, 10.000 avroluk ortak AB eşiği ve OSS sistemi gündeme gelebilir. Bu konu, B2B mal satışıyla karıştırılmamalı ve ayrı bir işlem olarak değerlendirilmelidir.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Hatalar
İtalya’dan başka bir AB ülkesine mal satarken karşılaştığımız başlıca hatalar şunlardır:
- Yabancı olan her şirket için otomatik olarak KDV’siz fatura hazırlamak
- Müşterinin yerel vergi numarasını AB KDV numarası sanmak
- Numaranın yalnızca biçimine bakıp VIES kontrolü yapmamak
- VIES kontrolünü fatura kesildikten sonra yapmak
- VIES sorgu sonucunu tarihli olarak saklamamak
- Geçerli VIES numarasının tek başına yeterli olduğunu düşünmek
- DDT, CMR, kargo ve teslim belgelerini saklamamak
- Muhasebeciye yalnızca faturayı gönderip sevkiyat dosyasını iletmemek
- B2B mal satışıyla web sitesi üzerinden yapılan B2C satışı aynı kurala tabi sanmak
- Avrupa Birliği içi satışla AB dışı ihracatı birbirine karıştırmak
Bu hataların büyük bölümü, müşteri ve sevkiyat bilgileri fatura hazırlanırken birlikte kontrol edildiğinde önlenebilir.
Sonuç
İtalya’daki bir şirketin Avrupa Birliği içindeki başka bir şirkete mal satması, faturanın otomatik olarak KDV’siz düzenlenebileceği anlamına gelmez. Alıcının AB KDV numarasının VIES sisteminde geçerli olması ve malın gerçekten İtalya’dan başka bir AB ülkesine taşındığının belgelerle kanıtlanması gerekir.
Uygulamada yabancı müşterinin bir vergi numarası göndermesine rağmen bu numaranın VIES’te geçerli olmadığını birçok kez gördük. Böyle durumlarda işlemi KDV uygulanmayan AB içi teslim olarak değerlendirmiyoruz. İtalya’da standart KDV oranına tabi ürün satışlarımızda faturayı yüzde 22 İtalyan KDV’siyle düzenliyoruz.
Geçerli VIES kaydı bulunan işlemlerde ise yalnızca faturaya değil; VIES kontrolü, DDT, CMR, kargo kaydı ve teslim belgelerinden oluşan dosyanın bütününe bakılması gerekir. Çünkü AB içi satışlarda doğru KDV uygulaması, müşteri bilgilerinin yanı sıra malın gerçek hareketiyle de doğrudan bağlantılıdır.
İtalya’daki fatura ve muhasebe süreçleri için muhasebe danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.